A- A A+

Als antropoloog wil ik Rusland in het sociale detail tot leven wekken. In deze blog bericht ik tweewekelijks over mijn ervaringen tijdens mijn Russische reizen. Maar ook een nieuwsbericht, publicatie of speciale gebeurtenis uit de Russische geschiedenis kunnen me aanzetten tot reflectie. Bij de blogs vindt u een illustratief YouTube-filmpje.

Poetin gebruikt conservatieve waarden als oorlogswapen

Rusland is hier-voor-altijd-010326 'Rusland is hier voor altijd!' (Cherson, Oekraïne, juli 2022)

"We lijken uiterlijk op elkaar maar onze geest is anders gebouwd", aldus Poetin in 2024 in een interview met de Amerikaanse conservatieve journalist Tucker Carlson. Hij doelde op de bijzondere Russische mentaliteit, populair samengevat als de 'Russische ziel'. En deze mentaliteit, vindt Poetin, vereist een andere nationale doctrine. Daarmee is de inhoud en motivatie van een nieuw propagandaprogramma onder woorden gebracht. Centraal staan ‘traditionele spirituele en morele waarden’ die door alle Russen gedragen zouden worden. De leider van de Russische natie heeft de plicht om conservatieve waarden - zoals het traditionele gezin (man-vrouw) - te bevorderen, en om liberale opvattingen over abortus, gender en seksualiteit tegen te werken. Volgens Poetin zijn er geen homo’s in Rusland. Handig verpakt hij zijn opvattingen over conservatieve burgerzin en profileert daarmee Rusland als de ‘heilstaat’ van alle Russen. Al het overige is decadent, immoreel en moet bestreden worden in binnen- en buitenland. Het Kremlin kan hiermee de inval in Oekraïne legitimeren, als schoonmaakactie tegen de geïmporteerde ‘ontaarde’ neigingen uit het Westen.

 

In de eerste jaren van zijn regime concentreerde Poetin zich op het creëren van een stabiele sociale en economische samenleving. Rusland verkeerde na de ineenstorting van de Sovjetunie in een toestand van misdaad, chaos en onveiligheid. Om hier grip op te krijgen had hij nauwe samenwerking met de Russisch-orthodoxe kerk nodig. Met inzet van de conservatieve waarden van de kerk en met behulp van de veiligheidsdiensten kon hij de controle op de macht steeds verder uitbouwen met propaganda, militarisering van het onderwijs en toezicht op de media. Bij elk mensenrechtendebat op internationale podia beschuldigt het Kremlin het Westen van flagrante schendingen en betoogt dat Rusland met haar conservatieve waarden meer recht van spreken heeft. Op het blazoen van Rusland rust immers niet de 'koloniale erfenis'. Een typisch Russisch leugentje om de deugden van het land te benadrukken: Rusland koloniseerde wel degelijk eeuwenlang haar buurlanden.

 

Poetin wendt de conservatieve waarden aan om zijn imperialistische ambities te verwezenlijken en elke oorlog te legitimeren: in 2008 met Georgië, in 2014 met de Oekraïense Krim en Donbass, in 2020 met Wit-Rusland en vanaf 2022 met heel Oekraïne. Officieel om de unieke beschaving van Rusland en de omringende landen tegen het 'verderfelijke Westen' te beschermen. Onofficieel om de invloedssfeer in de ex-Sovjetlanden te herstellen en ze bij tegenwerking te annexeren.

 

Dit is best bijzonder als je bedenkt dat het in de Sovjetunie juist om materiële waarden ging. Een klasseloze en a-religieuze samenleving, waarin iedereen werkt naar vermogen en ontvangt naar behoefte en waar privébezit niet bestaat. Met sterke, trotse arbeiders en boeren die de samenleving samen opbouwden. Alles konden ze: grote dammen en moderne fabrieken bouwen en zelfs een succesvol ruimtevaartprogramma runnen. Het ene vijf-jaren-plan volgde op het andere. Alles voor de eer van de natie, vlaggen en vaandels. Vooral dit laatste, de nationale trots, heeft Poetin overgenomen van de Sovjetunie en er zijn conservatieve burgerzin aan toegevoegd. En zichzelf verankerd als enige leider en hoeder van de ‘Russische ziel’.

 

Verwante blogs:

Waar komt de ‘Russische ziel’ eigenlijk vandaan? (aug. 2017)

Moeten we de 'Russische ziel' blijven bestuderen? (mrt 2024)

Youtubefilmpje‘Why I Left Utopia’  van Konstantin Kisin. Kisin, geboren in Moskou in 1982 en woonachtig in Groot Brittannië 'grew up in a progressive paradise. Childcare, health services, and college were free. No one fought over race, religion, or class. Where was this utopia? And why was he so eager to leave it?' (PragerU, 19 aug. 2024)

 

Reacties 1

 
Wim Harrems op woensdag 15 april 2026 18:20

Vermoedelijk drukte ik op het verkeerde knopje, "floep" mijn tekst was weg. Nou, dubbel genaaid houdt beter.

Wat een interessante blog over de Russiche Ziel, zo scherp neergezet door Putin in zijn filmpje.
"Anders dan de Westerling" zo zegt Putin, "staat de Rus met zijn hart en ziel open naar de wereld; "we zijn meer edelmoedig dan anderen" zegt Putin, "wij zijn niet zo pragmatisch als de Westerlingen, die veel meer op zich zelf gericht zijn" . Ik weet niet welke echte overtuigingen Putin heeft, is hij echt gelovig? of doet hij maar alsof, vindt hij het sterven voor het Vaderland echt de mooiste dood of heeft hij zijn reserves?
In ieder geval gebruikt hij de waarden van de "Russsiche Ziel" heel gewiekst voor zijn eigen doelen, de oorlog in Ukraine. Maar ja, het zijn toch vooral de jonge mannen uit de armste streken van Rusland, die voor het leger tekenen,want de inschrijf bonus alleen al, is voor die jonge mensen, een reuze kapitaal, met daarna een mooi maandsalaris en een extra gift voor zijn familie als hij op het slagveld sterft. Maar dan moet zijn kentekenplaatje wel gevonden worden, anders is hij niet echt dood.
Er zit veel cynisme in, maar dat wordt niet als eigenschap van de "Russische Ziel" aangeduid.
Het blog over Joris van Bladel, hij geeft helder aan dat de "Russsiche Ziel", die vele namen heeft: o.a. "Russische identiteit" en een duidelijke rem is op de socio-economische ontwikkeling van Rusland.

ik heb genoten,


Wim Harrems.

Vermoedelijk drukte ik op het verkeerde knopje, "floep" mijn tekst was weg. Nou, dubbel genaaid houdt beter. Wat een interessante blog over de Russiche Ziel, zo scherp neergezet door Putin in zijn filmpje. "Anders dan de Westerling" zo zegt Putin, "staat de Rus met zijn hart en ziel open naar de wereld; "we zijn meer edelmoedig dan anderen" zegt Putin, "wij zijn niet zo pragmatisch als de Westerlingen, die veel meer op zich zelf gericht zijn" . Ik weet niet welke echte overtuigingen Putin heeft, is hij echt gelovig? of doet hij maar alsof, vindt hij het sterven voor het Vaderland echt de mooiste dood of heeft hij zijn reserves? In ieder geval gebruikt hij de waarden van de "Russsiche Ziel" heel gewiekst voor zijn eigen doelen, de oorlog in Ukraine. Maar ja, het zijn toch vooral de jonge mannen uit de armste streken van Rusland, die voor het leger tekenen,want de inschrijf bonus alleen al, is voor die jonge mensen, een reuze kapitaal, met daarna een mooi maandsalaris en een extra gift voor zijn familie als hij op het slagveld sterft. Maar dan moet zijn kentekenplaatje wel gevonden worden, anders is hij niet echt dood. Er zit veel cynisme in, maar dat wordt niet als eigenschap van de "Russische Ziel" aangeduid. Het blog over Joris van Bladel, hij geeft helder aan dat de "Russsiche Ziel", die vele namen heeft: o.a. "Russische identiteit" en een duidelijke rem is op de socio-economische ontwikkeling van Rusland. ik heb genoten, Wim Harrems.
Log in of registreer je als je een reactie wil schrijven.