Etnische Russen hebben geen oog voor inheemse bevolking
Formeel is Rusland een federatie. Maar in de beleving van etnische Russen heeft het land slechts één regeringscentrum, met één Russische vlag, één Russische cultuur en één Russisch volk. De inheemse volkeren zijn een toeristische attractie geworden en terecht gekomen in etnologische musea. Dit is een beschamende voorstelling van geromantiseerde folklore. Want in de werkelijke wereld leven deze minderheden in bittere omstandigheden, weggehouden uit het openbare leven, ze doen er niet toe. Voor de duidelijkheid: de etnisch 'echte' Russen hebben in hun paspoort geen ‘etnisch stempel’ staan die naar een bepaalde bevolkingsgroep verwijst, zoals bijvoorbeeld ‘Tataar’. De erkenning door Moskou van inheemse volken is zonder voordeel; het levert alleen discriminatie op. De websites van inheemse minderheden zijn sinds 2011 niet meer vernieuwd als gevolg van het verbod op buitenlandse ngo’s. De 'echte' Russen, óók die behoren tot de oppositie, zijn blind voor hun situatie. Inheemse activisten die noodgedwongen in het buitenland verblijven verwijten de Russische oppositie - zoals de weduwe van Aleksej Navalny Julia Navalnaja - de totale blindheid voor hun ellendige lot.
Rusland is een multiculturele staat. Enerzijds door de instroom uit buurlanden, anderzijds door de meer dan 150 inheemse minderheden: 10% van de Russische bevolking woont veelal in de zogenoemde autonome republieken. De werkelijkheid is dat die autonomie door steeds weer nieuwe wetten onder zware druk staat, dat de russificatie doorgaat en dat assimileren in de praktijk afgedwongen wordt. De macht wordt er uitgeoefend door de 'echte' Russen, centralistisch georganiseerd vanuit Moskou. Er bestaat geen inspraak in hun republiek met betrekking tot het ontstaan van grote steden, industrialisatie, mijnbouw of olie- en gaswinning. Voor de inheemse bevolking zijn er alleen de kruimels die van tafel vallen. Dit proces is een vorm van continue kolonisatie, wat gepaard gaat met racisme en uitsluiting. In de Sovjettijd onder Stalin is dit geïntensiveerd. Stalin wilde een eenheidsstaat waarin de ‘echte’ Russen de dienst uitmaakten en konden heersen over de inheemse bevolking. Want in zijn opvatting waren etnische Russen het ‘meest sovjet’. De inheemse bevolking was vogelvrij, mocht worden vervolgd, opgejaagd, verbannen en vermoord. Opmerkelijk is dat Stalin zelf een geboren Georgiër was.
De Russische oppositie houdt zich overwegend bezig met haar eigen etnische landgenoten en met het behoud van de Russische taal en cultuur; dat is wat hen onderling bindt. Patriottisme staat centraal en plaats voor de inheemse bevolking lijkt er niet te zijn. In augustus 2023 schrijft de bekende Russische schrijver Maxim Osipov die in ballingschap in het Westen woont: “Een zieke samenleving maakt iedereen ziek. Zo had ik in Rusland allerlei vooroordelen, ook over minderheden. Daarvan ben ik nu verlost. Ik leid hier een nieuw, gezond leven.” Osipov is een van de weinige etnische Russen die zijn inheemse landgenoten als gelijken ziet. Voorlopig is er binnen en buiten Rusland geen of bitter weinig ruimte voor een dergelijk verlicht geluid.
Verwante blogs:
Kunnen inheemse minderheden Poetins positie ondermijnen? (juli 2023)
Inheemse minderheden vooral Russisch soldatenslachtoffer in Oekraïne (juni 2022)
Youtubefilmpje over de geromantiseerde inheemse minderheid de Khanti: 'The Khanty people are reindeer herders who migrate across the Yamal peninsula. For thousands of years they have survived heavy frost and severe conditions of Arctic tundra. ' (Elina Bakunova, 2025)
Reacties